Rüzgar Yönleri ve İsimleri

Rüzgar; harekette olan havaya denir. Rüzgarı belirleyen en önemli faktör ısıdır. Isı basınç farklılığı oluşturur. Bu hareket bir doğrultuda olup daima yataya pek yakındır. Rüzgarın eğimi birkaç dereceyi geçmez. Rüzgar doğrultusu rüzgarın estiği yönle gösterilir. Mesela ”Kuzey Rüzgarı” kuzeyden gelen yani ”kuzeyden güneye doğru esen rüzgar demektir. Rüzgarın yönü ”Rüzgar fırıldağı” denilen aletle tayin edilir.

Rüzgarlara, yönlerine göre, bölge halkının verdiği bir takım adlar da vardır. Mesela Marmara Bölgesi’nde kuzeyden esen rüzgara ”Yıldız” kuzeydoğudan esene ”Poyraz”, doğudan esene ”Doğu” güneydoğudan esene ”Keşişleme”, güneyden esene ”kıble”, güneybatıdan esene ”Lodos” batıdan esene ”Batı”, kuzeybatıdan esene ”Karayel” denir. 

Dağ Rüzgarları genellikle havanın gün içerisinde ısınması ile vadi tabanından yukarılara doğru yükselmesi ile gerçekleşir. Gündüz vadi tabanından yükselen bu rüzgarlara “Vadi Rüzgarı” denir. Geceleri hava yükseklerde daha soğuk olduğundan basınç yükselir ve hava yukarıdan vadi tabanına doğru akmaya başlar. Bu rüzgarlara da “Dağ Rüzgarları” denir.

Yıldız

Kuzeyden esen, ismi yerel balıkçılar tarafından verilen soğuk rüzgardır. Genellikle Karadeniz ve Marmara Denizi üzerinden bir soğuk cephenin geçişinden sonra eser. Yazın serin kışın ise soğuk hava taşır.

Lodos

Türkiye’nin batı kesimlerinde, güney batı yönünden esen sıcak rüzgarlardır. Bazen hızı ve hamlesi 40 ile 60 km’ye kadar ulaşarak etkili olur. Denizciler için oldukça önemlidir. Yağmurun peşinden sıcak bir havaya neden olur. Özellikle kış mevsiminde sıcak esme özelliği nedeniyle karların erimesine neden olarak zaman zaman taşkın, sel ve su baskınları oluşturabilir. Aynı zamanda estiği sürece sıcaklıklarında normallerinden fazla artmasına neden olan bir rüzgardır. Zaman zaman Ege, Marmara ve Batı Akdeniz’de deniz ulaşımını etkilediği gibi kara ve denizde can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak olaylara neden olarak yaşamını da etkiler.

Poyraz

Kuzeydoğudan esen, Karadeniz’in kuzey doğuya bakan kıyıları ile İstanbul Boğazı’nda hasar yaratabilecek şiddette esen soğuk rüzgardır. Güney Rusya üzerinde oluşan yüksek basınç ile yoğun soğuk kararlı havanın güneye, Karadeniz’in nispeten sıcak deniz yüzeyine doğru uzanması nedeniyle güneyde oldukça kararsız ve hamleli rüzgar oluşur ki bu poyrazdır. Poyrazın şiddeti ve hamlesi, kuzeydeki yüksek basınç ile güneydeki yani Karadeniz üzerindeki alçak basıncın arasındaki basınç farkına bağlıdır. Basınç farkı fazlalaştıkça rüzgarın hızı ve hamlesi artar. Poyraz, aynı zamanda kış mevsiminde Türkiye’nin kuzey kıyılarında, Karadeniz’de ve Karadeniz’e bakan taraflarda kar yağışına neden olur.

Meltem

Tüm yaz boyunca Doğu Akdeniz’de düzenli olarak esen Kuzeybatı Rüzgarıdır. Özellikle temmuz ve ağustos aylarında hem çok düzenli hem de kuvvetli olarak eser. Musonların oluşum şekillerine benzerlikleri vardır. Genellikle Doğu Akdeniz’de alçak basınç oluştuğunda veya yerleştiğinde görülür. Hızı 15-20 km’dir. Öğleden sonra zaman zaman hızı 30 km’yi bulur. Geceleri ise rüzgarın hızında azalma görülür. Aynı özellikleri taşıyan ve Ege’de esen rüzgar da yerel ifadeyle İmbat olarak isimlendirilir.

Karayel

Yağmurlu bir dönemi izleyen 2-3 gün boyunca devamlı olarak esen Kuzey batı Rüzgarıdır. Balkanların kuzeyinde, Rusya stepleri içerisinde oluşan alçak basınç merkezi ve buna bağlı cephe sistemlerinin geçişi sırasında gözlenen rüzgar cinsidir. Esme yönündeki yüksek dağların kuytu taraflarında yamaç aşağı alçalan rüzgar ısınarak fön tipi rüzgar etkisi ve özellikleri taşır. Bu yerlerde sıcak, kuru ve hoş bir hava oluşturur.

Keşişleme

Güneydoğudan esen ve ismi yerel denizciler tarafından verilen oldukça kuru ve sıcak rüzgar tipidir. Etkilediği yerlerde sıcaklıkların artmasına neden olduğu gibi havayı da kurutma özelliği vardır.

Kıble

Güneyden esen, güney yönünü simgeleyen kıble’den ismini alan, oldukça sıcak ve nemli bir rüzgardır. Orta Akdeniz’de oluşan alçak basınç merkezi ülkemizde bu tür Rüzgarın gözlenmesini sağlayan etkenlerdendir.

Gündoğusu

Doğudan esen soğuk ve kuru rüzgardır. Güney Rusya ile Kafkaslar’da yüksek basıncın görülmesi durumunda bu rüzgar tipi daha çok gözlemlenir. Gündoğusu Rüzgarı genellikle yağışın kesilmesine neden olur.

Günbatısı

Batıdan esen sıcak ve nemli rüzgardır. Günbatısı özellikle ülkemizin batı kesimlerinde yağışlara neden olur. Marmara ve Karadeniz üzerinden alçak basınç ve cephe sistemlerinin her geçişinde gözlenen ve zaman zaman denizde ve karada yaşamı etkiler.

Hava durumu tahmini nasıl yapılır?

Günlük yaşamda en çok konuşulan konulardan biridir, hava durumu. Hepimiz meteorolojiden gelecek tahminleri merak ederiz…

Yağmur yağacak mı, sıcaklık ne olacak, şemsiye almalı mıyız?.. Bu ve bunun gibi sorulara cevap bulabilmemiz için meteoroloji bilimi ile uğraşanlar bizim için tahminlerde bulunur. Pekiyi, bu hava durumu tahminleri nasıl yapılır?…

Tahmin yapmak gözlemlerle başlar ki bunun çeşitli yöntemleri vardır. Bu yöntemler, yer gözlemleri ve yüksek atmosfer gözlemleri olarak sınıflandırılır.

Yer gözlemlerinde havanın sıcaklığı, nemi, rüzgar durumu, rüzgarın yönü, basınç durumu, bulutlanma yer sıcaklığı ile ilgili her türlü meteorolojik parametre ölçülür. Bu bilgiler toplanır ve meteorolojik haritalar oluşturulur.

Bir de yüksek atmosfer ölçümleri var. Türkiye’de 8, dünyada ise 1000’in üzerindeki noktada uygulanan bu yöntemle, yerden havalanan bir balon vasıtasıyla bir verici gökyüzüne bırakılır. Yaklaşık 30-35 km yükseklikte stratosfer tabakasında bu balon patlar ve bağlı olduğu verici paraşüt yardımıyla tekrar yeryüzüne düşer. Vericinin kaydettiği bilgiler sayesinde atmosfer tabakalarındaki nem, sıcaklık ve rüzgar durumları değerlendirilir. Bu değerlendirmeler, baz alınan 500 mb basınç yüksekliğindeki nem durumu, sıcaklık durumu ve rüzgar durumunu verir.

Bu işlemler dışında atmosfer, meteorolojik radarlar vasıtasıyla taranır. Bu radarlar sayesinde nerede ne yağış var, nerede hangi bulut olayları yaşanıyor tespit edilebilir. Türkiye’de Adana, Antalya, Muğla, İzmir, Balıkesir, İstanbul, Zonguldak, Samsun, Trabzon ve Ankara’da olmak üzere 10 adet radar bulunmaktadır. Bu gelişmiş radar sistemleri sayesinde 4 – 5 saat sonraki olayları yani kısa zamanlı olayları tahmin etmek mümkündür.

Uzay alanındaki büyük gelişmeler sonucu artık hava tahminlerinde uydu sistemlerinden de yararlanılıyor. Bunlar alçak seviyeli ve yüksek seviyeli uydular olmak üzere ikiye ayrılıyor. Türkiye’nin kurucu üyesi olduğu Avrupa Uydu Ajansı (METEOSAT) sayesinde hem ülkemizi, hem Avrupa’yı hem de Kuzey Yarım Küre’nin tamamının uydu bilgilerini almaktayız.

İnfrared, yani ışın yöntemi ve fotoğraflama yöntemi şeklinde de gözlemler yapılmaktadır. Bu yöntemlerle hem bulutların yapısı ve yönleri, hem de yağış oranları saptanabilmektedir.

Tüm bu teknolojik araç ve gereçler yokken hava durumu tahminleri nasıl yapılıyordu acaba?

Şimdi neredeyse hepimizin merak ettiği hava durumu, eskiden en çok denizciler ve çiftçilerin ilgisini çekiyordu. Malum; denize açılanları en çok hava olayları etkiler. Tabi, mahsülün verimli oluşu da hava olaylarına bağlıdır.

İnsanoğlu bunun için çeşitli yöntemler geliştirmiştir. Kimisi ıslak parmağını havaya tutup rüzgarı yoklar, kimisi bulutlara bakardı. Bulutların batıdan doğuya hareket etmesi yağmura işaretti. Hareket doğudan batıya olursa havanın açacağı düşünülürdü.

Kurbağaların topluca bağırması yağmura işaretti. Ağaçların yapraklarının alttan yukarı sararması kışın çok olacağının işaretiydi. Akşamdan bulut kızarırsa havanın açacağı, sabah bulut kızarırsa yağmur yağacağı tahmin edilirdi.

Tüm bu bilgiler bize gösteriyor ki her zamanın insanı için hava durumu çok önemli. Şu anki teknoloji bile bu durumu tahminden öteye götüremiyor…

HAFTALIK TAHMİN

SALI GECE SAATLERİNDEN İTİBAREN BALKANLARDAN GELECEK OLAN SOĞUK HAVA CUMA GÜNÜNE KADAR TRAKYADA ETKİLİ OLURKEN YAĞIŞ ZAYIF OLACAK. DİYAGRAM VE MODELLERDE GÖRE AY SONU SICAKLIK ARTMAYA BAŞLAYACAK PASTIRMA SICAKLARI GELİYOR DİYEBİLİRİZ. AY SONUNA KADAR BEKLENEN TOPLAM  YAĞIŞ HARITASINDA TRAKYADA YAĞIŞ ÇOK AZ OLURKEN İÇ KESİMLER BOL YAĞIŞ VAR BATI KARADENİZ İÇ ANADOLU DOĞU ANADOLUDA KAR YAĞIŞLARI GÖRÜLECEKTİR.

EDİRNE ANLIK HAVA  BİLGİLERİ      www.edirnehava.com

EDİRNE DİYAGRAM